©  S. Lorenzo Fdez .2002

Ríos Ourensáns : río   Xares.

Río Xares no couto do mismo nome. Sensacional. S. Lorenzo

Según Elixio Rivas no seu  libro "A auga na natureza"  a palabra Xares  parece ser unha variante  da palabra  Sales e esta a sua vez son  ríos que corren entre prados, entre outros significados...

DATOS TÉCNICOS do río Xares:

Nacemento : na Serra do Eixe en Pena Trevinca a 2114 m . Vexetación predominante:  incultivo y subdominante cultivo.
Desembocadura: no  río Bibei á altura de  Larouco. Material xeolóxico: micacitas.
Afluentes principais:  Esquerda o río Corzos e Canda. Dereita  o río Requeixo Tipo de rotación de cultivos: centeo, trigo, patacas, barbeito.
Longitude : 32.5 km Densidade de ganado: 1.1  vacuno/Ha.
Superficie conca: 311 km2 Densidade explotaciones: 3.4  nº expl./km2
Densidade población:  11 hab/km2 Precipitacións: 1382 mm.
Diferencia entre cotas:  1450 m. Deficit hídrico: más de 90 días
Pendente : 13.6º Días non úties vertidos: 162 días
Textura do chan: arenoso. Aceptación choiva: moderada.
Porcentaxe de Concellos que componen a conca: A Veiga 90% , O Bolo 19% Risco de contaminación: 1/3

( Fonte : As concas fluviais de Galicia. Francisco Díaz. Avelino Nuñez e Eugenio López.)

 

( Fonte : As concas fluviais de Galicia. Francisco Díaz. Avelino Nuñez y Eugenio López.)

No mapa fixen de maneira que  quedase resaltado o río Xares, engadín os afluentes: o río Corzos e o río Canda así como o pueblo de Alberguería (un detalle meu a un pueblo que amo de verdade e que está vivo no meu  corazón; realmente Alberguería está a 30 m. de profundidade, casi na cabeceira do encoro de Prada, en pleno río Xares)

Mapa do río Xares. O encoro de Prada deixou asolagado o gran pueblo de Alberguería, por certo do que son fillo adoptivo, por eso ó poño no mapa. Ver ou tomar nota deste link, merece a pena, é a historia dese gran pueblo, o mais grande dos trinta pueblos que tiña A Veiga en 1958. Por certo eu mismo son o autor desa páxina web.

 

Levo dous anos sin pescar a zona alta ( dende a Veiga ata o seu nacemento) deste río. As veces que o pesquei viñen francamente contento da beleza do  río.

Río Xares. Parte alta. Foto de Ourense Natural.

Río Xares.

En principio no tiña por que estar mal no primeiro tramo, xa que é do pouco que queda san na provincia de Ourense. Os ríos están cada día peor...

Fotografía de Tomás Vega.

Río Xares nos seus primeiros tramos.

O río é francamente bonito, como pode observarse nas fotografías. No verán leva moi pouca auga e baixa moito.

Río Xares, por riba do pueblo do mismo nome. Marabilloso.

A  zona, de todas formas é preciosa e turisticamente moi apetecible a pouco que se promocione, que creo están a facer...

Merece  a pena.

Río Xares por debaixo do pueblo de Ponte. Estas tostas ou presas abundan neste río e permitían funcionar a unha gran cantidade de muíños que hai na zona, aparte de regar prados. As presas  son una defensa para as troitas (truitas lle chaman na zona)  inda que hoxe algunhas están en mal estado.

 

Moi interesante:

O perfil mostra os  tramos de moita pendente., alternando con tramos de pendiente suave.

O primeiro vai dende o nacemento, a 2000 m. ata os  1200 metros cunha pendente do   14%. O segundo ata os  780 metros aproveita a depresión de A Veiga e vai cunha  pendente do 1,6% ata Alberguería.

Xustamente en Alberguería rompe esa pendente e  aparece outra de 9,6% nas chamadas "das costas" ou tamén  Estreito de Alberguería, xustamente onde se fixo o enoro de  Prada.

Este perfil explica porque se fixo o encoro de Prada que inundou o pueblo de  Alberguería totalmente. As condicións eran as idóneas. Efectivamente observar no  perfil que a 32-33 km. ten unha caída. Nesa caída, no comenzo, fíxose o azud do encoro  Prada.

O último tramo é dunha pendente de  1,5%.

Estado de conservación:

Presa sensacional  no río Xares. Fora do Couto e preto do pueblo de Xares. S Lorenzo

Tramo Nacimiento-Embalse de a Veiga:

Río Xares. 08/05/2012. A Ponte. Efectivamente baixaba dos  neveros, ademáis o ríoiba moi cheo por os deshielos.

O río Xares no  pueblo de  Xares (A Veiga-Ourense) por debaixo do Hotel El Ciervo. 08/05/2012. Fotografía Secundino Lorenzo.

------------------

"¡El Xares! Río truchero, de perfil quebrado, que bajaba de los neveros de A Ponte, muy cerca de Peña Trevinca, a trote y con prisa, entre roquedales, sobre arena fina y cantos rodados, para perderse en las entrañas del Bibei, del Sil, del Miño, del mar...

   Y un poeta para cantarlo."  Victor Campio.

-------------------

O río Xares por riba do pueblo de  Xares, onde está está o Hotel "El Ciervo". Ese día 08/05/2012 os neveros deste río estaban cheos...

 

 

Coto del Xares: A Veiga

 

Mapa dibuxo do couto, actualizado a maio de 2012.

Por certo moi curioso o refuxio de pescadores.

Aproveitaron un rocha e  dentro efectivamente fixeron un refuxio onde hai at unha   lareira. O malo do tema é que moitos galegos non saben usar o que é de todos, estaba un pouco sucio e con desperdicios. Observar que ata ten chiminea. Por certo na fotografía está o meu amigo e compañeiro de pesca e paseos Julio (Páxaro).

No refuxio hai tamén unha mesa con bancos feitos  de cemento, xa que si no durarían pouco. Todo un detalle de Medio Ambiente que debera repetir noutros ríos...Na  fotografía éstán Secundino L. o que escribe e Julio (Páxaro), na bolsa había   chourizos, bebidas e unhas frutas. A bolsa volveu con nosoutros, o demáis non, por suposto....

 

200 m augas  abaixo do rio Canda ó Pozo de Mouros

 

     Debe ser do pouco que queda na  provincia san, eu estou recomendando este río a xente que me pregunta.  De todas formas a última vez que o pesquei tiña moita troita pequena e xa unha repoboación un pouco discriminada.  Nesta zona é couto.

Fotografía da parte alta do couto

Parte superior do couto. Por riba a Ponte de Valdín.

Parte superior do couto. Outra fotografía.

Por debaixo da   desembocadura do río Canda.

 

Fotografías da parte baixa do couto.

          

 

 

Todas as fotografías anteriores son do autor da www, pertenecen ó couto de  Xares e foron sacadas o día 10-01-2002. O río, hai que telo en conta, a pesares da data viña prácticamente na estiaxe. Sobra decir que é un río sensacional.

 

Outra fotografía del couto. S. Lorenzo.

Couto do río Xares.  Presa preto de Baños. Fotografía S. Lorenzo.

 

No ano 1998 foi repoboado coa solta de 19.935 troitas comuns dun máximo de 14 cm. Nol 1999 botaron  20.000 troitas de 2 cms. ou sexa alevíns. No  2000 botaron  10.000 alevíns vesiculares, realmente é dos poucos ríos onde se está a facer as cousas ben, en canto a repoboacións.

Ollo que fai pouco fálase de meter unha minicentral nun afluente, o río Canda, . ¡¡ Sin dúbida, si o fan, chegou a maldición a este río !!!.

Río Canda, afluente do Xares pola esquerda, xusto onde remata o couto de pesca fluvial. . Este día iba un poco cheo e un pouco  sucio coas chuviass. 08/05/2012. Fotografía S. Lorenzo.

Un poco máis arriba do anterior e pola dereita  desemboca otro bon río: o Requeixo.

Unha zona que debera declararse Parque Natural ou algo similar, os alcaldes da zona deixana estropear cunha  minicentral, seguramente xigantesca. É  algo que non logro entender. ¡¡¡ Unha desgracia pra zona !!!. E si non ó tempo.

Última hora: a minicentral foi denegada. Enhoraboa.

A parte alta do río  Xares é unha zona preciosa. Según Antonio Villarino no libro Espacios naturais de Ourense:  a zona está amenazada polos incendios, a caza (especialmente considera negativo o cercado cinegético do couto de Xares), os proyectos turísticos con pouca cabeza e o excursionismo irrespetuoso.

Leo na Voz de Galicia do día 27-03-2000 que pretenden declarar a zona de "explotación especial para caza e pesca" creando un gran couto para a zona que podría chegar ata Viana. Pues anden listos " si nazona poñen  minicentrais díganlle adeus , ata logo, á zona pra pesca" e dende logo van polo Xares. están có Bibei alto, e xa falan de construir en Viana. Amigos móvanse ou a zona en pouco tempo desaparece dende o punto de vista da pesca fluvial...farán Vds. "turismo dos mares interiores"...unha aberración máis da Xunta. Que teñen Vds. a caza..bueno estropeen a zona e verán o que lles queda.

 

Tramo A Veiga-Desembocadura no Bibei:

 

Río  Xares á altura de Sta. Cristina. Año 1950. O río cunha pendiente de 1,6% transcurría entre prados e con moitos  pueblos a un e outro lado, tamén con moitos  puentes e pasais que unían estos pueblos.  Alberguería-Corexido-Meda;  Vilaboa-Candeda;  Sta. Cristina-Castromarigo-Casdenodres-A Veiga. Hoxe entre estos pueblos non hai comunicación. Fixeron únicamente unha ponte en  A veiga a 10 kms da maioría dos pueblos. Prometeron moito pero fixeron pouco ou nada, os amigos de Moncabril, a empresa que fixo o encoro  entre 1955 y 1958.

Para chorar. Esquilmado total. Nalgúns tramos non leva auga. Os encoros da zona , o encoro de Prada e o de Santa Eulalia fan o que lles da a gana. Son de Endesa. 

Por certo o encoro de Prada deixou baixo as súas augas pueblos marabillosos como Alberguería, pueblos que eu non coñecía  pero do que me falan xednte galega que tuve que  emigrar a Arxentina, Francia e outros lugares, xa que deixáronos sin nada cando se fixo oles dejaron sin nada cuando se hizo el embalse. Neste link escribo sobre este pueblo.

Pueblo de  Alberguería en 1958.

Una marabilla que inda hoxe vive nos nosos corazóns.

 

Pueblo de Alberguería a punto de desaparecer baixo as augas do río Xares, asolagado  pola presa de Prada. 1958

Fotografía do río Xares no ano 1956. "Voo americano". Vese  perfectamente por donde iba o río Xares,  que presas tiña preto de Alberguería, as Pontes, incluso os pasais á  Corixido. Unha fotografía histórica que se completamenta coas dúas seguintes:.

 

Río Xares en Alberguería donde decía Pascual Madoz que "hay abundante pesca de ricas truchas" . Claro que Madoz escribiu esto en 1850...

Este era o río Xares. Hoxe esta zona é a cabecera do encoro de Prada, casi onde está feito o muro da Presa. Tamén vese o Muíño  de Amancio. Ver a seguinte fotografía.

Fotografía que xa non se podrá ver nunca. O Muíño de Amancio no  río Xares xusto onde está  o muro da presa.  O  río Xares era un gran río e sigue sendo gran río pero por riba de A Veiga.

Encoro de Prada. Realizado pola empresa Moncabril S.A. entre 1955-1958 no Estreito de Alberguería. Río Xares. Hoxe a  explotación do encoro faina a empresa Endesa.

 

Os caudais ecolóxicos da zona son para chorar.

Encoro de Prada,  por debaixo o  caudal actual apenas deixa velo  río. Novembre de 2001.

Un chorriño de nada.

Así vai o río.

Encoro de Prada.

Encoro  de Prada por debaixo o  caudal actual apenas deja ver el río. Noviembre del 2001.

 

Increible. Non entendo como Medio Ambiente permite estos desastres  na provincia de Ourense.

Río Xares en Novembre del 2001. Lastimoso. O  caudal ecolóxico penoso.

Embalse de Santa Eulalia. Dende 1998 Endesa deixa un caudal penoso, ata  ese ano o río iba seco total.

Fotografía de Pacheco. Río Xares.

Por debaixo de Prada o río vai por un canón cun desnivel moi grande e baixa 220 metros en seis kilómetros de río, encaixado  entre granitos.

 O río vai entre as montañas que se ven na fotografía. En tempos era sensacional.

Hoxe fixeron o encoro de Santa Eulalia e a zona xa non é o que era fai 50 años. Llámanlle progreso, eu un roubo increíble, a explotación con todas as consecuencias, sin conceder un ápice á natureza. A depredación auténtica..

Fotografía de Pacheco. Río Xares.

Capilla de Santo Tomé e Balneario de Mondón outra fotografía histórica da zona. Unha zona espectacular e  increible.

Unha zona que está da mano de Endesa, un monstruo das finanzas hidroeléctricas, que presume de conservar a natureza. Conservarla para o seu bolsillo.

 

Na   fotografía vese o  Balneario de Mondón e por debaixo o río  Xares. A fotografía é anterior a 1950.

 

Sobre o Balneario de Mondón ver este link do que son autor.

 

 

Río Xares, encoro  de Santa Eulalia. Lonxe, na cima vese unha canteira que é onde está o encoro de Prada. A sensacional fotografía é de  Ramón Vega.

 

Por debaixo  desta zona está Portomourisco:

Fotografia de Dr. A. Rguez. Rguez.

A Ponte de Portomourisco, famosa dende a antiguedade como paso sobre este río fabuloso.

Hoxe o río por debaixo non existe.

Dende esta páxina www reivindico que se devolva a este río a súa vondición de tal, que se conserven os caudais ecolóxicos, en fin que o río Xares volva ser un  río, non o roubo que é hoxe.

A Xunta debera tomar cartas no asunto e pedir a Endesa, un mostruo das finanzas hidroeléctricas, que gañe menos cartos e que cumpla a lei.

Para rematar poño esta fotografía de Logio onde vemos o último tramo do río Xares, a punto de desembocar no río Bibei.

Aquí vese o río Bibei e como recibe pola dereita o río Xares tapado por esa masa verde.

 

 

O día  7 de maio de 2010 estuven pescando no Couto do  río Xares, e escribín no  foro da páxina web de Alberguería un texto que me gustaría que pechara estos datos, dun río marabilloso.

salir.jpg (922 bytes) Salir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Un día pescando no río Xares. 10/05/2010

Si que me fai ilusión e moita. Levo anos tratando de conseguir en boa lide, sin usar recomendación, un permiso de pesca no couto troiteiro do Xares. Conseguino por internet a primeiros de ano e soio para este día.
O día preséntase moi malo, casi de neve, frio, din que choverá e non sei que máis. Pero dame igual...
Estarei a pe de río coa miña cana e pensando nos moitos pescos que dunha ou outra forma pescaban no río Xares en Alberguería como Tomás Prada o carteiro, o pai de Maruja, ou na ficción o Saúl e o Tito tratando de coller aquela gran troita do Pozo Grande, na sensacional novela "La marca del agua" de Santiago Palmeiro...
Eu tamén tratarei de coller unha troita grande ou máis pequena, a medida é 17 cms. e cando a colla brindarei con nostalxia por aquela xente que lle roubaron un bon día de maio do ano 1959 non soio o río Xares e as troitas sinon moito máis, moitísimo máis...
E direi ¡vai por eles!. Por suposto que tamén lembrarei a Ovidio, o meu amigo para sempre, cando, en calquera pozo deste río, pense naquela vez que fixo o rito da "Fraga dos mozos", pasando a outra orela nadando a braza...
¡Como te boto de menos!...Cantas historias inda non me contaras...e fúchesche sen facelo...

http://www.albergueria.es/deportes.htm#NADANDO_A_BRAZA_EN_EL_XARES.
Tamén irá o brindis por tantos e tantos amigos e amigas que teño actualmente, relacionados con Alberguería; e por aqueles que xa nos deixaron, pero que dalgunha forma tuven moitísima relación con eles como Obdulia Paradelo e Claudina Estévez entre outros.
Por suposto si non teño a sorte de pescar unha troita brindarei igual, inda que soio sexa co murmurio do río Xares...
 

Pois si que pesquei aquel día unhas truitas, como dicen na zona, marabillosas. ¡Vai por eles!

Río Xares, esta postura deume tres troitas marabillosas a pluma...

Ver as fotografías daquel día.

 

salir.jpg (922 bytes) Salir.