 |
 |
Allariz, medieval e ecolóxica |
Visite a
Xunqueira
da lembranza |
 |
A vila de Allariz está situada na riveira do rio Arnoia,
6 km. rio abaixo de Xunqueira. É unha típica vila
medieval, arroupada po-lo séu castelo -hoxe derruido- e foi gardada por murallas.
Está asentada nun castro prerromano cun entorno ecolóxico-
paisaxístico excepcional.
A súa medieval ponte de Vilanova
foi anteriormente romana, parte dun ramal da vía
XVII ou Vía Nova que conducía a Armea. Esto, xunto
cos importantes restos arqueolóxicos atopados na súa Praza
Maior e os que actualmente están aparecendo en Meire, a
sólo 2 km, por mor das obras da autoestrada, falan do séu
pasado prerromano e romano.
Pero o séu explendor situase na Idade Media, na que foi
sede do Adiantado de Galicia e cabeceira de unha ampla
rexión da La Limia deica a Raia Seca con Portugal.
Eiquí residiu unha das xudeirías mais activas e ricas de
Galicia, de donde ven a celebración da
Corrida do Boy, que lembra a vinganza de Xan de Arzúa
o arremeter, montado nun touro tanguido po-los séus criados,
contra os xudeos que se rian dos cristiáns que asistian a
procesión do Corpus Christi. Tradicionalmente relacionada coa
industria do coiro, a súa feira está documentada
xa no el ano 1.122, sendo unha das mais antigas de España.
Eiquí formouse o rey don Alfonso X o Sabio e foi o lugar
preferido da súa dona doña Violante.
Ainda que o castelo e as murallas son sólo recordo, o
séu ben conservado casco urbán
é unha boa mostra do séu pasado. Outra é
a románica igrexa de Santiago, de
comenzos do século XII, de interesante fábrica, con
dous sarcófagos con estatua xacente e depositaria de unha valiosa talla da Virxe da O. Excavacións
no séu arredor atoparon importantes vestixios romanos e
todo un cemiterio de sepulturas antropomorfas
excavadas na rocha. Tamén románica é a
igrexia da Nª Sª de Vilanova, de fins do
século XII; no ano 1.809 fui saqueada po-los franceses e
perderonse as valiosas tallas dos séculos XII, XIV y XVI que
posuia. Asimesmo románicas son as igrexas de San Estebo, con torre do 1.585 e altares
barrocos, e a de San Pedro, rematada no
1170 e restaurada fai pouco.
Nos extramuros, na Barreira, ca súa fonte
monumental do 1.793, está o Mosteiro de
Santa Crara, hoxe convento de clarisas, fundado por doña
Violante no 1.286, co séu claustro de 3.600 metros cadrados, o
maior de España. A súa igrexa pública e torre son
barrocas, século XVIII; conserva duas pezas do século XII
de gan valor: un tríptico ca Virxe
Abrideira de marfil e unha cruz de
cristal de rocha. O lado está a
igrexa de San Bieito, do XVIII, con dous cruceiros
góticos, do 1.579, o seu carón.
A 3 km. para o Sul, subendo por Roimelo e Paicordeiro está
a igrexa de San Salvador dos Penedos, na
Rota do Canelar, materialmente enterrada por entre enormes
penedos, con un dos millores cristos
románicos. Perto atópase o cumio de Malpaso con un
castro e sepulturas antropoides.
A 6 km., muy perto de Xunqueira, está o conxunto
histórico-artístico de Santa
Mariña de Augasantas, onde di a lenda que morreu
martirizada a santa. A igrexa, de finais do século XII, é
de tres naves sin cruceiro e con tres ábsides. Por un
camiño, que percorre a lenda do martirio da santa, chegase a
igrexa non rematada da Ascensión, coñecida como Os
Fornos, construida po-lo 1.300 sobre un conxunto prerromano.
A pouca distancia está o castro A
Cidá de Armea, resto dun importante asentamento
prerromano e romano.
O séu paso po-la vila o rio Arnoia vistese de luxo. Mentras a
idílica Acearrica invita a sonar con
contos de fadas, o Arnado sedúcenos
cas súas terrazas por riba do rio. A praia fluvial calma o
afán dos corpos sofocados mentras os museos etnográficos
enchen a ialma con recordos do pasado.
Pero a beleza e a tradición alarganse po-lo decorrer do
rio nunha invitación o sendeirismo de calidade. A Rota dos Muiños conducenos rio abaixo por
14 km. de espléndida beleza, salpicados por numerosos
muiños tradicionais, que na súa segunda metade
convírtense en obsesivos. Rio arriba, a Senda do Pescador lévanos dende o lugar
de Acea de Meire o de Acea de Ambia, atravesando o concello de
Xunqueira, por 7 km. de paz e beleza especiales millorados por numerosas
mostras do pasado nunha sucesión de encoros, muiños,
minicentrais, pontes e pasados xunguidos o rio como si formasen parte
dil.
No ano 1998 o artista escultor vasco Ibarrola
creou as veiras do rio Arnoia, no paraxe do Rexo
entre Allariz e Xunqueira de Ambía, un ecoespacio que ven atraer moitas
visitas o longo do ano.
O rio ten o séu complemento na montaña. A Rota do Canelar, que sae do lugar de Paicordeiro,
permitenos elexir entre un camiñar de 5 km, subindo 200 m. deica
o lugar das Teixugueiras, a 900 m. de altitude, nun arredor de
rochas espectacular, dende o que se pode gozar dunha impresionante
vista sobre Allariz; e outro de 8 km, subindo 300 m. deica o lugar de
San Salvador e a fonte que lle da nome. A Rota
da Padela paseanos po-lo val da Padela, ida y volta, por
un arredor de fragas de carballos, acibros e castiñeiros,
subindo 250 m. dende o lugar de Valverde deica o Alto de Allariz,
onde se pode disfrutar dunha espléndida vista do val.
Xunqueira de Ambía
Arredores